briefwisseling met Nelleke Dansen januari 2013

Dag Dieuwke,

Gisteravond wilde ik je via LinkedIn op mijn IPad een reactie op je gedichten schrijven... maar plotseling liep LinkedIn vast... en mijn bericht was nergens meer (ik neem tenminste aan dat jij niets van me ontvangen hebt). Vandaag begin ik opnieuw. Met iets meer afstand, en tegelijkertijd ook, voor mij althans, met nog wat meer nabijheid. 


Ik heb erg genoten van je gedichten, die zich op een heel speciale manier laten lezen. Dat komt zeker ook door je personage Perdonia Dael dat in elk gedicht optreedt. Dat is op zich natuurlijk al bijzonder, zo'n hoofdpersonage en een personaal perspectief in een dichtbundel. Ik moest wel direct denken aan Marjoleine de Vos, haar gedicht Kooklust, en direct daarna ook aan haar mevrouw Despina - en - bleek mij later, want ik bezocht je website - dat was niet zo'n vreemde associatie. 

Maar jij voert jouw Perdonia Dael, in tegenstelling tot Marjoeline de Vos, consequent in elk gedicht op. Vanaf het tweede gedicht word ik als lezer meegenomen in  de levensloop van een vrouw tot aan, zeg maar, haar middelbare leeftijd. Ze is dus een vrouw van jouw en mijn leeftijd (voor alle duidelijkheid: ik ben wel wat ouder, ben van '55). De vrouw heet Perdonia Dael. 'Personia' (als de verschillende stemmen in één persoon) - 'Perdonia'? Ik moet denken aan 'pardon', aan 'vergeving'. Zegt Perdonia steeds 'pardon'? Vraagt zij eigenlijk steeds om vergeving? Misschien zelfs wel voor het feit dat zij nog leeft? 

Lieve Dieuwke, sorry dat ik je zo aanspreek, maar ik wil je laten weten dat ik dit al bedacht had, voor ik vandaag ook die - zo mooie! -  aflevering van 'Het Vermoeden' zag, en geconfronteerd werd met je verhaal over de dood van je eerste man en je dochtertje. Maar ik wil ook dat je weet dat ik dat weet. Ik kan daar niet omheen als ik je gedichten nu nogmaals lees. 

Perdonia moet wel heel wat stukjes van jou in zich herbergen, lijkt me, hoewel ik natuurlijk weet dat ik niet zomaar in de valkuil van de 'biographical fallacy' moet stappen. Sommige gedichten lijken mij ook meer vanuit bepaalde herinneringen of ervaringen voort te komen (bijvoorbeeld 'de mooiste', 'de voorleeswedstrijd', 'de verborgenheid', 'de bosbessenjam', 'de erfenis', 'de vogelwijk'), andere ook vanuit gedachte-experimenten of inlevingsvermogen ('het kind dood'), omkering misschien ook: in 'de kinderloosheid' blijkt Perdonia een zus Cecilia te hebben die 'twee keer baarde')  of vanuit de uitwerking van een bepaalde 'stem' in Perdonia. De zwartste 'stemmen', somberste gedachten, staan in proza - en dat lijkt me geen toeval: hier wordt de taal ruig, ervaar je de weerbarstigheid van het leven en van de taal...'gruweldaden... van verkrachtingen van messen en brand ze wil zich folteren ze wil pijn om levend niet dood te zijn.' Het min of meer lichtvoetige karakter van je gedichten leende zich niet voor deze stemmen (?), ze moesten wel in een andere vorm gegoten worden. Perdonia laat in ieder geval op die manier een heleboel stukjes van zichzelf zien, is niet een Perdonia uit één stuk. Wel een vrouw die boos is, verdrietig, recalcitrant, zich vragen stelt, zich minderwaardig voelt, alleen is, pijn heeft, of het nu in haar buik is of in haar ziel, of zich verzet ('de loer'). Wat dat betreft is het ook echte vrouwenpoëzie. En ze bevalt me. Ik herken er mezelf ook in. 

Uiteraard heb ik me ook afgevraagd waar het tweede deel van Perdonia's naam, haar 'achternaam', vandaan komt. Ik kan bedenken dat je misschien de combinatie 'da L' hanteert, waarbij de L. misschien vergelijkbaar is met de G. van Rutger Kopland... Maar die interpretatie overtuigt me niet echt. Een andere, maar waarschijnlijk niet bedoelde en anders misschien hooguit dankbaar meegenomen associatie,  is een verwijzing naar je uitgever, en docent (?) Jos Daelman. Perdonia heet alleen in de titel 'Dael', verder treedt zij alleen op met haar voornaam... Intrigerend. Ik heb dus nog wat verder gezocht en

kwam uit bij Dael Orlandersmith, een zwarte, vrouwelijke acteur, dichter en toneelschrijver. Ik kende haar niet, maar wat ik over haar lees en ook even beluisterd heb, doet me er al bijna van overtuigd zijn dat je háár in de naam van je personage een klein eerbetoon doet. Zij blijkt in haar werk de zwarte kanten van de mens te onderzoeken, de zwarte kanten ook ìn een mens, en die probeert ze ook te overwinnen. Ik zou kunnen denken: zoals jouw Perdonia ook niet echt een mens van vlees en bloed of een mens uit één stuk is, meer de verschillende stemmen die een mens in zich kan horen, de verschillende rollen ook die een mens kan spelen.

Een hartelijke groet, ook van Henk, 

Nelleke

PS Laat je het me weten als ik je gedichten op de een of andere manier onrecht heb aangedaan met mijn interpretatie? Of geef je me de oplossing van het raadsel van de achternaam van Perdonia?

 

Lieve Nelleke,


Wat kan jij recht in het hart komen - dank je wel voor alle liefs!

Ja, je leest goed (wist je al..) en inderdaad het is eigenlijk precies zoals jij zegt, er zit natuurlijk een flinke dosis biografie in maar zeker niet alles. Daarvoor heb ik een te grote fantasie en verbeeldingskracht. En angst om poëzie te gaan schrijven als verwerking. 

Dael, ja, qua klank van mijn dichtleraar. Een tijdje gedacht dat het teveel een 'sorry dat ik besta' gehalte zou hebben - maar welke naam dan wel? - tot ik op een winkel in Rotterdam zag staan: Per Donna. Dat was voor mij een goed antwoord. Voor de vrouw. (Maar dan geen mooi Italiaans, denk ik.)  Dat weet Henk vast wel. Of ben jezelf ook een latijn en grieks lezer? 

Heb je de link naar het huis in Italie al gevonden? www.casaamentamaria.nl Met een artist in residence project. Vinden jullie vast wel leuk! Joke Hermsen heeft in een droop verderop een hoofdstuk geschreven uit Stil de tijd. (Over de Etrusken)

Ik ga gauw verder, maar niet zonder je nogmaals te danken voor je aandacht en begrip. 

Hartelijke groeten en fijne dag

in de sneeuw?

Dieuwke

p.s. mag ik citeren uit je opmerkingen op mijn site?

 

 

Hein Walter recenceert Perdonia Dael

Uit de recensie in 'In de Waagschaal' juli 2012:

'De eerste kennismaking met de bundel van Dieuwke Parlevliet was heel goed! Alleen al de bundel in je handen hebben is prettig. Warm grijs, een lichte uitstraling, een stevige kaft die zacht aanvoelt. Het gaat natuurlijk om de binnenkant, maar zo'n zorg en vormgeving gun je eigenlijk alle dichters.

De eerste kennismaking met de gedichten was gelukkig ook goed. Er klonk meteen een stem; parlando. 

Een vrouwenstem, onmiskenbaar. En die stem bleef en blijft klinken, de hele bundel door. Ze verandert wel van toon. In het begin van de bundel hoor je de stem van een meisje, later wordt de toon ouder en ook zwaarder. Dezelfde vrouw, maar ouder geworden. Het leven laat sporen na.' ……..

recensie PZC 5 juni 2012

De gedichtenbundel PERDONIA DAEL

(met daarin als een verborgen vrucht een tekening van Kinke Kooi

uitgegeven door C.de Vries-Brouwers 

(Antwerpen/R'dam)

 

Op 11 maart 2012 was de boekpresentatie in Antwerpen met de volgende sprekers:

- Renate D'hoker, psychoanalyticus en schrijver:

  ' ... dat er met Perdonia Dael, voor het eerst sinds Pippi Langkous, weer een sterk en origineel vrouwelijk personage in de literatuur rondloopt. En dat ik daar blij om    ben.'

www.youtube.com/watch

- Janpeter Muilwijk, beeldend kunstenaar, over 

  'De schaamteloze zachtheid in het werk van Kinke Kooi' 

www.youtube.com/watch

- Wessel ten Boom, dr. theol.:

  Een herder en leraar van Perdonia plaatst haar in profetisch perspectief 

www.youtube.com/watch

- Anne Brecht Francken, chirurg Nederlands Kanker Instituut Antoni van      Leeuwenhoek Ziekenhuis, Amsterdam, over: 

n    'Biradspap' 

www.youtube.com/watch

- Benno Barnard, dichter, essayist en schrijver, over de bundel:

  ' ... angstaanjagend vrouwelijk'

www.youtube.com/watch

 

zeeuws blauw - taal en teken van dieuwke parlevliet